امروز : یکشنبه 25 آذر 1397 ساعت : 21:19:35
قم حرم اهل بیت (ع)
  • امام صادق(ع)مى فرماید:خداوندحرمى دارد که مکه است،رسول خدا(ص)حرمى دارد که مدینه است،على(ع)حرمى دارد که کوفه است و ما هم حرمى داریم که قم است و بزودى یکى از اولادمن در آن دفن مى شود که هر کس او را زیارت کند بهشت بر او واجب میشود
ساعت

دانشمندان و رجال قم

درآمد: شهر قم خاستگاه بزرگان و اندیشمندانی است که در عرصه های مختلف درخشیده و از خود آثار سترگی بر جای نهاده اند. در این جا شرح حال چند تن از بزرگان و مدفونین این شهر را به صورت تک نگاری مفصل و تعدادی از شخصیتها به صورت کوتاه(۱)، برای ارائه نمایی از بزرگان و شخصیتهای قم، تقدیم ارباب نظر می گردد.

۱٫ چند شرح حال از کتاب تحفه الفاطمیین
قطب راوندی و کرامتی از وی
در کتاب انوار المشعشعین که شیخ محمد علی ارجستانی، ساکن بلده قم، در سنه هزار و سیصد و پنج آن را تألیف نموده است، می گوید که:

میرزا مهدی خان اعتضادالدوله، داماد ناصر الدین شاه قاجار، شب در خواب دید که صحرای محشر بر پا شده و غل و زنجیری از آتش بر گردن او گذارده بودند و او را به طرف جهنّم می کشانیدند. در این حال، نظرش بر یک نفر مرد موقّر و جلیل القدری می افتد، دامان او را می گیرد و به او پناه می برد. آن شخص شفاعت او را می نماید و امر می کنند که او را رها کنید. اعتضادالدوله پس از استخلاص خود، روی به آن شخص می کند و عرضه می دارد کهای آقا شما کیستید؟ می فرماید: من قطب راوندی هستم. چون از خواب بر می خیزد روشنایی آن مضجع را به عهده می گیرد و یک محجّر کجاوه برای روی قبر او می سازد. پس از این که بنای صحن جدید را گذاردند، قبر او را از سنگ ساختند و بلند نمودند.

 

شیخ محمد حسین قمی

 
مرحوم شیخ محمد حسین قمی، از تلامذه شیخ الطایفه حاج شیخ مرتضی انصاری قدس سره که به درجه اجتهاد و استنباط رسیده و در سال ۱۳۲۲ به مرض وبا درگذشت و در وسط صحن عتیق حضرت معصومه علیها السلام مدفون گشت. از کلام او است:
هزار مسئله آموختم به مکتب عشق
ولی چه سود ندادند اذن گفتارم

مرا که نیست خریدار خواجه می داند
به حیرتم که چرا می برد به بازارم

 

 

میرزا محمد بن محمد تقی ارباب قمی (متوفای ۱۳۴۱ ه ق)

 
حاج میرزا محمد از آیات الهیه و از براهین قاطعه طریقه حقه جعفریه، در فقاهت و اجتهاد مقامی بسیار بلند و رتبه ای بس ارجمند داشت. به مقام بزرگواری و بسط ید و نفاذ حکم و قبول عامه که داشت، کمتر کسی رسیده است. در حفظ و حمایت شریعت مصطفوی دقیقه ای فرو نگذاشت و در این باب اقدام و اهتمام او را دیگری نداشت.

در اوایل جوانی از این بلد شریف رخت به عتبات عالیات کشیده و در محضر حجه الاسلام حاج میرزا محمد حسن شیرازی استفاضه و استفاده نموده و عمده تلمذ وی در فقه و اصول در خدمت حاج میرزا حبیب الله رشتی و ملا کاظم خراسانی بوده، تا آن که بعد از تحصیل و تکمیل علوم دینیه به قوه قدسیّه اجتهاد فائز آمده، مجاز شده به وطن مراجعت نموده، ریاستی عامه و شهرتی تامه پیدا کرد، صیت فقاهت و فضیلت او به همه جا رسیده و مقروع اسماع خاص و عام گردید. مجلس درس و افادت و افاضتش دائر و برقرار بوده، منبری داشت شیرین و متین و محضری بس نمکین، در نهی از منکر و منع اهل فجور قلبی قوی داشت و در حفظ حدود شرعیه دقیقه ای فرو نگذاشت.

مادام الحیات به تدریس و ترویج، و افاضت و امامت و حکومات شرعیه اشتغال داشت و ساحت محکمه آن بزرگوار به هیچ توهم مشوب نشد و دامن اصحاب و اتباعش هرگز به تهمتی نیالود. جماعت علما در حضرت وی خویشتن را خورد می شمردند و بزرگان دین و دنیا نام مبارکش را به حرمت تمام می بردند.

و از شریف آثار قلمیه وی کتاب اربعین الحسینیه(۲) است.(۳) جلالت قدر و عظمت شأن آن بزرگوار در این مختصر نگنجد، به اختصار کوشیدیم.

سنین عمر آن جناب شصت و پنج سال، در سنه یک هزار و سیصد و چهل و یک مهر سکوت بر لب زده و عالم آخرت را منزل ساخت.

و گاهی به گفتن شعر میل می نمود و قدری از اشعار درر بار آن جناب را در این کتاب برنگاشتم. و چندی از قصاید و اشعار عربی و فارسی او را ثبت کرده است.

 

 

سید محمد تقی قمی

 
آقا سید محمد تقی قمی، فرزند حاج سید اسحاق، شرحی بر خطبه حضرت صدیقه طاهره سلام الله علیها نوشته، اما به طبع نرسیده. در سال ۱۳۴۴به رحمت حق پیوست.

شیخ حسین مفلس قمی ملقب به ارده شیره
او نویسنده تحفه الفاطمیین فی احوال القم و القمیین است. وی در اشعارش «مفلس» تخلص می کرد و به سبب سرودن منظومه ای در تعریف «ارده شیره»، به همین نام مشهور شده است.

شیخ حسین در سال ۱۳۰۵ ه ق. در قم دیده به جهان گشود. وی در کتابش، تحفه الفاطمیین، نام پدرانش را چنین ذکر کرده است: شیخ حسین فرزند محمد حسن عارفی فرزند حاج محمد رضا فرزند محمد تقی عاشق فرزند علی اکبر حلوائی فرزند ابراهیم قمی. او بعد از شصت و دو سال زندگی، در سال ۱۳۶۷ ه ق. از سرای فانی به عالم باقی رخت کشید و حدود پانزده اثر علمی از خود بر جای گذاشت که فهرست آن ها در کتاب شناسی آثار مربوط به قم مندرج است.(۴)

اثر مشهور مفلس قمی، کتاب تحفه الفاطمیین است که در دو جلد تنظیم کرده، جلد اول را در سال ۱۳۵۰ ه ق. و جلد دوم را در سال ۱۳۵۱ ه ق. به پایان رسانیده است.

از آثار وی،منظومه ارده شیره و همچنین بخشی از اشعارش در ۴۰ صفحه، با مقدمه عباس میر ابوالفتحی، به چاپ رسیده است.

نمونه ای از اشعار وی که در ختم جلد اول تحفه الفاطمیین سروده، چنین است:
شکر خدا را که ز فیض ازل
وز سبب مکرمت لم یزل

گشت به سعی قلم خوش خرام
جلد نخستین ز کتابم تمام

مخزن این نامه نامی اثر
گشت ز فیض سخنم پر گهر

طرفه خبرهای کهن گفته شد
دُرّ سخن بین که چسان سفته شد

هست امیدم که به رغم حسود
نغمه سرایان ریاض وجود

چونکه درآیند در این بوستان
بازگشانید به تحسین زبان

ساز نمایند نوای کرم
درگذرند از سر سهو قلم

 

 

نظامی گنجوی

 
شیخ ابو محمد بن شیخ یوسف نظامی قمی، اصل آن جناب از خاک پاک تفرش است که از اعمال قم شمرده می شود و والد ماجدش به گنجه که از بلاد معتبره آذربایجان است و به خوشی هوا مشهور است، رفته و آن جناب در آنجا متولد شد و خود در اقبال نامه می فرماید:
نظامی ز گنجینه بگشایی بند
گرفتاری گنجه تا چند چند

چو دُر گر چه در بحر گنجه گمم
ولی از قهستان شهر قممم

 

 

میرزا محمد محیط قمی

 
فخرالمتقدمین و ذخر المتأخرین میرزا محمد القمی [ الوزوایی ] المتخلص به «محیط» و ملقب به شمس الفصحا -طابت ترتبه -… در سوم صفر سال ۱۳۱۷ به رحمت حق پیوست. تحصیل علوم عقلیه و نقلیّه را در خدمت اکابر علما نموده بود. و آن گنج دین و دانش در ارض اقدس شیخان قم مدفون گشت.

و دیوانی دارد که مقدار پنج هزار بیت است و بعد از خودش، میرزا حیدر علی متخلص به ثریا، جمع آوری نموده و در سال ۱۳۱۸ ه ق. به طبع رسانده است.(۵)

——————————————————
پی نوشت:
۱) تک نگاری ها مقالاتی است که نگارنده در مجلات مختلف منتشر نموده و شرح حال های کوتاه برگرفته از کتاب نقض عبدالجلیل رازی و در چند مورد به نقل از تحفه الفاطمیین و در یک مورد نیز از نسخ خطی آستانه نقل گردیده که در پاورقی ها تذکر داده شده است.
۲) الذریعه، ج ۱،ص ۴۲۵؛ این کتاب در سال ۱۳۲۸ ه ق. که سال تألیف آن می باشد به چاپ رسیده و نسخه دست خط مؤلف، در کتاب خانه حضرت آیت الله نجفی مرعشی به شماره ۷۸۷۳ موجود است.
۳) تألیف دیگری از وی به نام تشیید البنیان لفتاوی البیان که شرحی است بر کتاب البیان شهید اول، در دست است که ناتمام مانده و نسخه دستخط مؤلف، در کتاب خانه حضرت آیت الله نجفی مرعشی به شماره ۷۸۷۵ موجود است.
۴) کتابشناسی آثار مربوط به قم، مدرسی طباطبایی، ص ۱۷۳-۱۸۹٫
۵) الذریعه، ج ۹، ص ۱۰۱۵٫

تمامی حقوق مادی و معنوی این تارنما متعلق به مجتمع اقامتی طوبی میباشد